Enigma

Over Enigma

Mobiel betalen

Vorig jaar vroegen wij ons af of mobiel betalen in Nederland echt van start ging met de proef in Leiden. Het is een jaar later dus tijd voor een update.

In 2013 schreven we over een proef met mobiel betalen in Leiden door de drie grootbanken samen met KPN en Mastercard. Ter sprake kwamen onder andere de belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle uitrol, toen en in de toekomst.

Waren we vorig jaar nog voorzichtig over de kans van slagen van een landelijke invoering van mobiel betalen, de proef in Leiden heeft uitgewezen dat consument en retailer, technologie en betaalinfrastructuur er klaar voor zijn. Aan de proef deden zo'n 1.000 consumenten en 180 ondernemers mee, die behoorlijk positief waren over deze nieuwe vorm van betalen. Zo zagen consumenten de snelheid en het gemak van de betaling en het feit dat mobiele telefoon altijd bij de hand is als belangrijkste voordelen. Ondernemers waren vooral positief over de snelheid van betalen en daardoor kortere rijen bij de kassa.

Bij het merendeel van de mobiele betalingen tijdens de proefperiode was het bedrag minder dan 25 Euro. Het ging daarbij vooral om de dagelijkse boodschappen, maar ook wel om verkoop van kleding en boeken en betalingen bij fastfood- en andere horecagelegenheden. Die betalingen werden voor een aanzienlijk deel gedaan zonder pincode. De consument kon het gebruik daarvan voor kleine bedragen zelf instellen. Daarmee lijkt dit systeem ook een prima vervanger van de ondertussen verdwenen chipknip.

Koudwatervrees

Toch wijst een recent onderzoek van consultancy firma Bain & Company onder 25.000 personen in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Spanje uit, dat veel consumenten last hebben van koudwatervrees. Slechts een kwart gaf aan hun mobiele telefoon te willen gebruiken voor mobiele betalingen in de winkel. Grootste zorgen: de veiligheid van de betaling en privacy van gegevens. Bain & Company bevestigt wat we vorig jaar schreven: massale acceptatie vindt alleen plaats als de consument duidelijke voordelen ziet ten opzichte van de huidige manieren van betalen. Hierover later meer.

Hyperinnovatie

Als de banken de stap naar mobiel betalen niet maken, worden ze ongetwijfeld ingehaald door andere, niet-bancaire partijen. Veel van deze partijen staan te trappelen om de Europese markt te veroveren. Kapitaalkrachtige bedrijven als PayPal en Google, en in de nabije toekomst wellicht ook Apple, zijn hiermee al begonnen. Maar ook minder bekende namen als Square, Monitise, Payleven, Sumup en 'ons eigen' Adyen zijn in opkomst. Deze partijen zijn belangrijke aanjagers van innovaties op het gebied van betalen. De ontwikkelingen gaan zo snel dat je gerust kunt spreken van een tijdperk van hyperinnovatie. Iedere zes tot negen maanden vindt wel een technologische doorbraak plaats of komt vernieuwing op de markt.
 

Fragmentatie

Hoewel dit hoge innovatietempo er voor kan zorgen dat de markt voor nieuwe betaaldiensten, zoals mobiel betalen, snel tot ontwikkeling komt, raakt deze door de toename aan partijen en initiatieven in eerste instantie steeds meer gefragmenteerd. Consumenten, retailers en andere marktpartijen worden overladen met keuzemogelijkheden, waardoor het voorlopig moeilijk blijft om de juiste keuzes te maken. Het is immers nog helemaal niet duidelijk wie de uiteindelijke winnaars zullen zijn.

De proef van de banken in Leiden heeft daar maar ten dele duidelijkheid in gebracht. Wel is het duidelijk dat de drie grootbanken van mening verschillen over het gebruik van de mobiele telefoon als betaalinstrument. ABN Amro en ING zijn immers gestart met de uitrol van een contactloze variant van de betaalkaart, terwijl Rabobank daar beslist niet aan wil. In plaats daarvan komen zij in de loop van dit jaar met een mobiele betaaloplossing op de smartphone. Overigens zijn beide vormen wel gebaseerd op de Near Field Communication (NFC) betaalinfrastructuur die ook bij de proef in Leiden is geïntroduceerd.

Meerwaarde

We zien weinig meerwaarde in de mobiel betaling op zich. Wel wordt de handeling sneller, volgens de proef in Leiden zo'n 7 seconden (40%) ten opzichte van betalen met een traditionele betaalkaart. Het voordeel van kortere wachtrijen bij de kassa moet niet onderschat worden, maar in feite gaat het om dezelfde handeling die voorheen met die traditionele betaalkaart werd uitgevoerd. De echte meerwaarde van mobiel betalen zit hem in het samenbrengen van de betaling met aanvullende diensten in een digitale portemonnee. Toepassingen hiervan zijn loyaltyprogramma's en kortingacties, uitgifte van toegangs- en vervoersbewijzen en gericht attenderen op aanbiedingen in de winkel. Kortom, de betaling als integraal onderdeel van zowel de transactieketen als de relatie tussen retailer en klant. Functionaliteit die bij uitstek geschikt is voor de smartphone, tablet en al die andere draagbare technologie waarmee consumenten in de komende jaren worden overspoeld. De focus op NFC brengt wel het gevaar van uitsluiting van grote groepen gebruikers van mobiele technologie met zich mee. Zonder aanvullende voorzieningen blijven onder meer gebruikers van een iPhone aan de kant staan.

Succesfactoren

Duidelijk is dat een landelijke oplossing voor mobiel betalen alleen succesvol kan zijn als wordt voldaan aan voorwaarden als betrouwbaarheid, veiligheid en gebruiksgemak. Maar flexibiliteit en openheid van het ecosysteem voor mobiel betalen naar de toekomst toe zijn evenzeer belangrijk. Het gaat om grote (maatschappelijke) investeringen, waarvan verwacht mag worden dat ze niet binnen een paar jaar aan slijtage onderhevig raken. We noemen drie concrete punten:

  • De mogelijkheid om de mobiele betaling in te passen in één of meer toepassingen voor de digitale portemonnee. De retailer kan de betaling hierbij samenbrengen met aanvullende diensten die gerelateerd zijn aan de transactieketen en/of relatie met de klant. De uitwisselbaarheid van dit soort oplossingen is van wezenlijk belang en vraagt om standaardisatie op landelijk en ideaal gesproken Europees niveau;
  • De mogelijkheid tot ondersteuning van meerdere technologieën die betalingen kunnen initiëren. NFC is hierbij niet zaligmakend. Zo lijkt het erop dat de vorig jaar door Apple geïntroduceerde iBeacon technologie, gebaseerd op Bluetooth Light Energy (BLE), de markt voor communicatietechnologie bij de point of sale danig gaat opschudden;
  • De mogelijkheid om naast pin ook andere vormen van authenticatie en autorisatie in te passen. Deze komen in rap tempo beschikbaar op de smartphone. Denk bijvoorbeeld aan het scannen van de vingerafdruk: die technologie is inmiddels beschikbaar op smartphone modellen van zowel Apple als Samsung. De laatste werkt zelfs al samen met Paypal om deze vorm van authenticatie en autorisatie in te passen bij betalingen via het Paypal netwerk.

 

Conclusies

De proef in Leiden door  ABN Amro, ING en Rabobank samen met KPN en Mastercard, heeft niet die duidelijkheid gebracht waaraan marktpartijen behoefte hebben. Aan de ene kant biedt dat voldoende kansen voor nieuwe toetreders met innovaties op het gebied van mobiel betalen. Aan de andere kant blijft onduidelijk in welke richting het ecosysteem voor mobiel betalen groeit. We herhalen onze stelling van vorig jaar dat de ontwikkeling daarvan nadrukkelijk gericht moet zijn op de toekomstige integratie van betaling en aanvullende diensten. Het moet niet blijven hangen in het paradigma van de betaalhandeling zelf.

Het recente onderzoek van Bain & Company bevestigt dat massa-acceptatie van nieuwe financiële technologie, zoals mobiel betalen, alleen zal plaatsvinden als de gebruiker duidelijke voordelen ziet. Wij zijn ervan overtuigd dat toepassingen voor de digitale portemonnee, waarin de mobiele betaling wordt samengebracht met allerlei aanvullende diensten, hierbij een doorslaggevende rol kunnen spelen. Interoperabiliteit van deze toepassingen op landelijk en Europees niveau is daarbij een randvoorwaarde.

Praat mee!

Krijg nieuwe inzichten of deel die van u tijdens een van onze breakfastsessies.

 Overzicht consultants Kennisabonnement